Akumulator do samochodu ciężarowego (TIR-a) - 2 x 12 V

Samochód ciężarowy ma instalację 24 V, którą zasilają dwa akumulatory 12 V połączone szeregowo. W ciągnikach siodłowych i dużych ciężarówkach to zwykle akumulatory 170-225 Ah, w lżejszych pojazdach 140-180 Ah. Liczy się nie tylko prąd rozruchowy, ale też odporność na wstrząsy i na rozładowanie przez odbiorniki w kabinie podczas postoju.

Dlaczego dwa akumulatory i 24 V

Duży silnik wysokoprężny potrzebuje do rozruchu bardzo dużej mocy. Przy napięciu 24 V ta sama moc płynie przy dwa razy mniejszym prądzie niż przy 12 V, więc przewody mogą być cieńsze, a straty mniejsze. Dlatego w ciężarówkach, autobusach i wielu maszynach stosuje się 24 V uzyskane z dwóch akumulatorów 12 V połączonych szeregowo: plus pierwszego łączy się z minusem drugiego, a instalacja jest podłączona do wolnego minusa i wolnego plusa.

Z tego wynikają dwie zasady:

• Oba akumulatory muszą być takie same - ta sama pojemność, prąd rozruchowy, technologia i najlepiej ta sama partia produkcyjna. Różne akumulatory w szeregu ładują się nierówno: słabszy jest przeładowywany albo głęboko rozładowywany i szybko pada, a za nim drugi.
• Wymieniaj oba naraz. Nowy akumulator połączony ze starym przejmie jego słabość i zużyje się szybciej.

Jaki akumulator do ciężarówki - parametry

Te wartości są orientacyjne. Właściwą pojemność, prąd rozruchowy (A, EN), wymiary i położenie biegunów podaje etykieta starego akumulatora i dokumentacja pojazdu. Zwróć też uwagę na:

• Prąd rozruchowy - w ciężarówkach rzędu 800-1200 A (EN) na akumulator, zależnie od silnika.
• Odporność na wibracje - akumulatory do pojazdów ciężarowych mają klasę odporności na wibracje według normy EN (poziomy od V1 do V4). Wyższa klasa oznacza lepszą odporność; ciągniki i pojazdy budowlane potrzebują możliwie wysokiej.
• Technologię - SLI "heavy duty", EFB lub AGM (szczegóły niżej).
• Bieguny - ciężarowe akumulatory mają standardowe bieguny stożkowe, ale ich rozmieszczenie na krótszym lub dłuższym boku zależy od typu obudowy.
• Masę - akumulator 180 Ah waży ok. 40-50 kg, a 225 Ah ok. 55-60 kg. Do wymiany potrzebne są dwie osoby albo podnośnik.

SLI, EFB czy AGM w ciężarówce

Klasyczne SLI heavy duty sprawdza się w pojazdach, które głównie jeżdżą, a postoje z włączonymi odbiornikami są krótkie. Jest najtańsze.

EFB lepiej znosi cykliczne rozładowanie i wstrząsy. To dobry wybór do ciągników siodłowych, w których kierowca nocuje w kabinie: lodówka, ogrzewanie postojowe, telewizor czy ładowarki rozładowują akumulatory na postoju, a rano trzeba jeszcze uruchomić silnik.

AGM najlepiej znosi głębokie cykle i nie wylewa się. Stosuje się go w pojazdach z dużym zapotrzebowaniem na energię na postoju (klimatyzacja postojowa, windy załadowcze), a także w części nowych ciężarówek fabrycznie. W miejsce fabrycznego AGM nie zakładaj SLI.

Pytanie o "akumulatory żelowe do TIR-a" pojawia się często. Żelowe akumulatory rozruchowe do ciężarówek są rzadkością - przy rozruchu daje się we znaki ich niższy prąd. Jeśli zależy Ci na odporności na postój z odbiornikami, wybierz EFB albo AGM. Porównanie technologii znajdziesz w tekstach o akumulatorach AGM i o akumulatorze żelowym.

Przykładowe akumulatory ciężarowe

Do instalacji 24 V kupujesz zawsze dwa takie same akumulatory. Akumulatory 12 V 140-150 Ah o prądzie od 800 A (EN), do lżejszych ciężarówek, autobusów i maszyn:

Akumulatory 12 V 170-235 Ah o prądzie od 1000 A (EN), do ciągników siodłowych i ciężarówek o dużym zapotrzebowaniu na energię:

Trwałość i obsługa akumulatorów ciężarowych

Akumulatory w ciężarówce pracują w ciężkich warunkach: wstrząsy, mróz, długie postoje z odbiornikami i rozruchy dużego silnika. Żeby wytrzymały jak najdłużej:

• Raz w miesiącu sprawdź mocowanie i dokręcenie klem - luźny akumulator w ciężarówce szybko się niszczy od drgań.
• Utrzymuj czystość górnej pokrywy; wilgoć z brudem tworzy ścieżkę dla prądu upływu.
• W akumulatorach obsługowych kontroluj poziom elektrolitu i dolewaj wodę destylowaną. Opisujemy to w tekście o akumulatorach obsługowych.
• Przy dłuższym postoju pojazdu wyłącz główny wyłącznik prądu albo podłącz ładowarkę 24 V z trybem podtrzymania.
• Ładowanie tylko jednego akumulatora z pary - ładuj oba, ładowarką 24 V albo kolejno ładowarką 12 V, tak by miały równy stan.
• Uruchamianie z innego pojazdu kablami bez sprawdzenia napięcia - 24 V do instalacji 12 V uszkodzi elektronikę.
• Zasilanie odbiorników 12 V przez "podpięcie się" do jednego akumulatora z pary - rozładowuje go bardziej niż drugi. Używaj przetwornicy 24/12 V.

Akumulatory w ciężarówce eksploatowanej na trasach międzynarodowych wytrzymują zwykle kilka lat. Szybciej zużywają się w pojazdach z częstymi nocowaniami w kabinie bez ogrzewania postojowego zasilanego z osobnego źródła.

Jak sprawdzić, który akumulator z pary jest słaby

Gdy ciężarówka źle odpala, zmierz napięcie nie tylko na całym zestawie, ale też na każdym akumulatorze osobno, po kilku godzinach postoju bez obciążenia. Naładowany akumulator ma ok. 12,6-12,8 V. Jeśli jeden pokazuje wyraźnie mniej niż drugi, zestaw jest niezrównoważony. Doładuj oba osobno do pełna i zmierz jeszcze raz po dobie. Gdy różnica wraca, a akumulatory mają kilka lat, wymień oba.

W akumulatorach obsługowych zmierz też gęstość elektrolitu w każdej celi. Przy pełnym naładowaniu powinna być podobna we wszystkich celach; jedna cela wyraźnie odstająca oznacza uszkodzenie akumulatora. Warsztaty mają też testery obciążeniowe i elektroniczne, które oceniają stan akumulatora w kilka sekund.

Napięcie ładowania w instalacji 24 V przy pracującym silniku wynosi zwykle ok. 27,6-28,8 V. Wyraźnie niższe oznacza problem z alternatorem lub połączeniami, wyższe - przeładowanie, które skraca życie akumulatorów.

Wymiana i oddanie starych akumulatorów

1. Wyłącz zapłon i główny wyłącznik prądu.
2. Odłącz najpierw przewód masowy (minus) od nadwozia lub akumulatora, potem plus instalacji, a na końcu mostek łączący oba akumulatory.
3. Wyjmij akumulatory, oczyść gniazdo i klemy.
4. Włóż nowe akumulatory, przykręć mocowanie, załóż mostek, potem plus instalacji, a na końcu minus.
5. Sprawdź napięcie na zaciskach całego zestawu - powinno wynosić ok. 25,2-25,6 V przy naładowanych akumulatorach.

Stare akumulatory oddaj sprzedawcy. Jeśli tego nie zrobisz, sklep - także internetowy - doliczy opłatę depozytową 30 zł za każdy akumulator. Odzyskasz ją, gdy w ciągu 30 dni od zakupu zwrócisz zużyty akumulator i pokażesz dowód zakupu. Akumulatora do auta dostawczego lub osobowego szukaj w doborze akumulatora po aucie - w naszej bazie są m.in. Fiat Ducato, Ford Transit i Mercedes Sprinter.