Akumulator do łodzi - rozruchowy i głębokiego rozładowania

Na łodzi akumulator ma jedno z trzech zadań: uruchamia silnik spalinowy, zasila odbiorniki pokładowe albo napędza elektryczny silnik zaburtowy. Do rozruchu wybierasz akumulator o wysokim prądzie rozruchowym, do zasilania i napędu - akumulator głębokiego rozładowania o odpowiedniej pojemności.

Akumulator rozruchowy, użytkowy i dwufunkcyjny

Akumulatory "marine" różnią się od samochodowych przede wszystkim konstrukcją płyt i odpornością na wstrząsy. Fale uderzają w kadłub znacznie mocniej niż nierówności drogi. Wiele modeli ma też dodatkowe zaciski śrubowe, do których łatwo podłączyć przewody z oczkami.

Na większej łodzi z silnikiem stacjonarnym standardem są dwa osobne zestawy: akumulator rozruchowy i bank akumulatorów użytkowych. Łączy je separator albo przekaźnik, który podczas pracy silnika ładuje oba zestawy z alternatora, a na postoju je rozdziela. Dzięki temu nawet całkowite rozładowanie banku użytkowego przez lodówkę nie odbierze Ci możliwości uruchomienia silnika.

Akumulator do łodzi wędkarskiej z silnikiem elektrycznym

Zaburtowy silnik elektryczny pobiera prąd przez wiele godzin, więc do niego potrzebujesz akumulatora głębokiego rozładowania. Zwykły akumulator samochodowy, rozładowywany co wyjazd, straci pojemność po kilkudziesięciu cyklach.

Jak policzyć pojemność

Producent silnika podaje maksymalny pobór prądu, ale na wodzie rzadko płyniesz cały czas na pełnej mocy. Przyjmij średni pobór dla swojego stylu pływania. Przykład: silnik pobiera średnio 20 A, a łowisz 5 godzin.

• Zużycie: 20 A x 5 h = 100 Ah.
• Akumulator ołowiowy (AGM, żel, "deep cycle" z płynnym elektrolitem) regularnie rozładowuj najwyżej do ok. 50% - potrzebujesz ok. 200 Ah, czyli np. dwóch akumulatorów 100 Ah połączonych równolegle.
• Akumulator LiFePO4 możesz rozładowywać w ok. 80-90% - wystarczy ok. 120 Ah.

Napięcie 12, 24 czy 36 V

Mniejsze silniki zaburtowe pracują na 12 V, większe na 24 V lub 36 V. Napięcie 24 V uzyskasz z dwóch identycznych akumulatorów 12 V połączonych szeregowo (plus jednego z minusem drugiego), a 36 V - z trzech. Łącz tylko akumulatory tego samego typu, pojemności i wieku, inaczej słabszy będzie się przeładowywać albo głęboko rozładowywać.

Waga

Akumulator ołowiowy 100 Ah waży zwykle ok. 25-30 kg. Jeśli wnosisz go do łodzi na każdy wyjazd albo pływasz pontonem, gdzie liczy się wyporność, rozważ LiFePO4 - przy tej samej pojemności jest mniej więcej o połowę lżejszy (często nawet bardziej). Wymaga jednak ładowarki z profilem litowym.

Pojemność banku użytkowego na jachcie

Na jachcie albo łodzi kabinowej bank użytkowy zasila wiele drobnych odbiorników. Policz je tak samo: prąd z tabliczki razy liczba godzin pracy na dobę. Przykład dla weekendowego rejsu: światła nawigacyjne LED 1 A przez 8 h (8 Ah), ploter z echosondą 1,5 A przez 10 h (15 Ah), lodówka sprężarkowa średnio 1,5 A przez 24 h (36 Ah), oświetlenie kabiny i pompa wody ok. 6 Ah. Razem ok. 65 Ah na dobę, czyli ok. 130 Ah akumulatora ołowiowego na dobę bez ładowania. Pompa zęzowa pracuje rzadko, ale musi mieć zasilanie zawsze - dlatego warto podłączyć ją tak, by działała także przy wyłączonym głównym wyłączniku banku użytkowego, zgodnie z instrukcją producenta łodzi.

Jaka technologia na łódź

• Ołowiowy z płynnym elektrolitem (leisure, marine) - najtańszy. Wydziela wodór przy ładowaniu, więc musi stać w wentylowanym schowku, w pojemniku lub skrzynce z odpowietrzeniem i pionowo.
• AGM - szczelny, odporny na przechyły i wstrząsy, dobrze przyjmuje prąd z alternatora. Dobry wybór na rozruch i do mieszanej pracy.
• Żelowy - najlepiej z ołowiowych znosi głębokie rozładowania i długie postoje. Ma niższy prąd rozruchowy i wymaga ładowarki z charakterystyką żelową. Więcej w tekście o akumulatorze żelowym.
• LiFePO4 - lekki, z dużą użyteczną pojemnością i liczbą cykli; drogi w zakupie. Przy ładowaniu z alternatora silnika potrzebna jest ładowarka DC-DC, a niektóre modele nie przyjmują ładowania poniżej 0°C.

Przykładowe akumulatory do łodzi

Akumulator rozruchowy marine do silnika spalinowego:

Akumulator dwufunkcyjny do mniejszej łodzi z jednym akumulatorem:

Akumulator do pracy cyklicznej, np. do banku użytkowego albo silnika elektrycznego 12 V:

Akumulator marine o pojemności 100 Ah, np. do zasilania silnika elektrycznego albo jako większy akumulator rozruchowy:

Montaż i bezpieczeństwo na pokładzie

• Przymocuj akumulator pasem albo w skrzynce przykręconej do kadłuba - na fali nie może się przesunąć.
• Zabezpiecz plus osłoną albo kapturkiem i zamontuj główny wyłącznik prądu oraz bezpiecznik blisko akumulatora.
• Używaj przewodów o przekroju dobranym do prądu silnika elektrycznego i odległości od akumulatora - cienki przewód grzeje się i "zjada" moc.
• Akumulator z płynnym elektrolitem w szczelnie zamkniętym schowku w kabinie.
• Łączenie w jeden bank akumulatorów nowych i starych albo różnych technologii.
• Zostawienie akumulatora rozładowanego po sezonie.

Ładowanie i przechowywanie po sezonie

Po każdym wyjeździe naładuj akumulator do pełna - akumulator ołowiowy, który leży kilka dni rozładowany, szybko traci pojemność. Używaj ładowarki z charakterystyką dobraną do technologii (AGM, żel, płynny, LiFePO4). Na zimę:

1. naładuj akumulator do pełna,
2. odłącz go od instalacji albo wyjmij z łodzi (najpierw minus, potem plus),
3. przechowuj w suchym miejscu bez mrozu,
4. doładowuj co 1-2 miesiące albo zostaw podłączony do ładowarki z trybem podtrzymania; LiFePO4 przechowuj zgodnie z zaleceniem producenta, zwykle częściowo naładowany.

Jak ładować akumulatory ołowiowe różnych typów, opisujemy w poradniku jak ładować akumulator bezobsługowy i obsługowy. Jeśli szukasz akumulatora do auta, którym holujesz łódź, skorzystaj z doboru akumulatora po aucie.